Executieve vaardigheden

In Nederland is er een grote zorg over het niveau van de leerlingen in het voortgezet onderwijs. De indruk bestaat dat het gemiddelde niveau van leerlingen daalt. Ook op het Scala College bestaan grote zorgen over het niveau van de leerlingen.

Leerlingen hebben vaardigheden nodig om het vereiste cognitieve- en zelfstandigheidsniveau te bereiken. Een belangrijk deel van deze vaardigheden wordt gevormd door de zogenaamde executieve vaardigheden: de vaardigheden die je nodig hebt om een complexe cognitieve taak tot een goed einde te brengen. Executieve vaardigheden bestaan uit 12 vaardigheden die je nodig hebt om complexe taken te volbrengen. Deze 12 executieve vaardigheden zijn onder te verdelen in denkvaardigheden en gedragsvaardigheden.
De denkvaardigheden bestaan uit: Planning en Prioritering; Organisatie en Overzicht creëren; Timemanagement; Werkgeheugen en Metacognitie. De gedragsvaardigheden zijn: Reactie-Inhibitie, Emotieregulatie, Volgehouden Aandacht, Taakinitiatie. Flexibiliteit, Doelgericht Doorzettingsvermogen.

Vanuit het Scala College zijn er meerdere onderzoeken verricht naar de beheersing van executieve vaardigheden bij leerlingen van de bovenbouw in 2021 en 2023. Daarnaast is er in 2023 een enquête afgenomen bij leerlingen uit de 4e klas Havo. In deze enquête konden leerlingen zelf rapporteren hoe zij scoorden op items welke gelinkt zijn aan executieve vaardigheden. De vragen uit deze enquête zijn gebaseerd op bestaande, gevalideerde vragenlijsten om executieve vaardigheden te meten. Daarnaast is een uitgebreide statistische analyse uitgevoerd op de data.

Naar aanleiding van de tegenvallende examenresultaten op de Havo in 2024 en 2025 en het onderzoek uit 2023 naar de beheersing van de executieve vaardigheden bij de Havoleerlingen is een aantal veranderingen in de wijze van aansturing van de Havo leerlingen geïmplementeerd. Zo heeft de school een bijscholings- en verandertraject ingezet volgens de principes van de Transformatieve school van Iliass el Hadioui. In het onderzoeksverslag wordt dit traject nader toegelicht.

De onderzoekers op het Scala College hebben naar aanleiding van het onderzoek uit 2023 een aantal aanbevelingen gedaan, daarnaast hebben de onderzoekers aan de docenten voorlichting gegeven over de beheersing van de executieve vaardigheden op de bovenbouw van de Havo. Wij hebben sterk aangedrongen om tijdelijk consequent toe te zien op de Vaardigheid Organisatie bij leerlingen; om een papieren agenda in te voeren als hulpmiddel om te leren plannen en prioriteren; én strenger toe te zien op het in orde hebben van schoolspullen.

Afgelopen jaar is een uitgebreid verbeterings- en professionaliseringstraject ingezet op de bovenbouw van de Havo van het Scala College. Redenen voor dit traject waren onder meer: de sterk achterblijvende resultaten op de Havo, de verslechterde betrekkingen tussen docenten en de leerlingen onderling en de verslechterde sfeer op school.
Het jaar ervoor had het Scala op het VMBO BK de principes van de transformatieve school geïntroduceerd om de orde te verbeteren. In november 2025 is eenzelfde enquête afgenomen in 4 en 5 Havo naar de beheersing van de executieve vaardigheden. Er zijn dezelfde vragen gesteld als in het onderzoek van 2022/2023 zodat de resultaten met elkaar vergeleken kunnen worden.
In dit verslag bespreken wij de resultaten van het onderzoek.

Wachtwoord vergeten of wenst u een wachtwoord te onvangen? Neem contact met ons op.